محمد سعيد جانب اللهى

250

پزشكي سنتى و عاميانه مردم ايران با نگاه مردم شناختى ( فارسى )

بيمار را رو به بالا مىكشد . اين نوع گلودرد را افتادن لايه‌لايه و راه مداواى آن را هم برداشتن يا جا انداختن لايه‌لايه مىگويند . 2 . اگر گلودرد بيمار با برداشتن لايه‌لايه خوب نشود ، بيمار را مىنشانند و يك نفر كه در برداشتن لايه‌لايه متخصص است با گذاشتن زانوى خود بر پهلوى بيمار يك‌بار گوش راست و يك‌بار گوش چپ بيمار را مىكشد ، به نحوى كه گوش صدا بدهد و گاه به جاى كشيدن گوش يك دست را زير چانهء بيمار مىگذارد و دست ديگر را روى فرق سر و با حركتى تند سر بيمار را به جانب راست و چپ مىپيچاند ( اسديان خرم‌آبادى و ديگران : 266 ) . در ايرانشهر دهان را در كف دست و يا روى زانو مىگذارد و با تمام نيرو نفس بيرون مىدهد . چون نفس راه خروج ندارد ، هوا از گوش بيرون مىزند و درد بر طرف مىشود ( جانب اللهى ، 1381 : 254 ) . در روستاى اسفند ايرانشهر گلوى كودك را به مدت طولانى ماساژ مىدهند تا گرم و نرم شود ، سپس از كودك مىخواهند كه در كوزه يا ظرفى شبيه آن بدمد ، چون هوا از داخل كوزه بيرون نمىرود ، فشار به گلو وارد مىآورد و از داخل گوش و گلو صدا مىدهد و بيمار خوب مىشود ( همان‌جا ) . سخت‌زايى : ارامنهء اصفهان اگر زائو دچار سخت‌زايى شود ، بايد شوهرش دست بر كمر زن قرار دهد يا او را بغل كند و به زمين بگذارد ( قوكاسيان ، خوشه ، ش 16 ) . لكنت زبان : در اردبيل براى درمان لكنت زبان از كودك مىخواهند مرتب سوت بزند ( وجدانىفر و ديگران : 303 ) . اوريون : در شوش درمانگر سنتى گلو را مالش مىدهد و دو انگشت اشاره را وارد گلوى بيمار مىكند و لوزهء او را جا مىاندازد ( تراب‌زاده و ديگران : 145 ) . سرمازدگى : در گيلان قاشق چوبى را روى آتش داغ كرده و محل سرمازده را با آن ماساژ مىدهند ( تائب : 35 ) . خارج ساختن جفت بعد از زايمان : در خراسان اگر جفت خارج نشد گيس‌هاى زائو را گلوله كرده در دهان او فرو مىكنند . [ با اين عمل زائو عقش مىگيرد و با فشارى كه در اين رابطه بر خود وارد مىآورد ، جفت بيرون مىآيد . ] اگر بازهم خارج نشد ، قابله يك لنگه كفش به بند جفت مىبندد تا جفت بالا نرود ، آن وقت يك نى قليان به زائو مىدهد تا محكم در آن فوت كند ، اگر بازهم خارج نشد لنگه كفش را مقابل زائو مىگيرد و مىگويد « خودت را در اين آيينه نگاه كن » . زائو از اين حرف خنده‌اش مىگيرد ، فشار خنده جفت را بيرون مىدهد ( شكورزاده : 135 - 136 ) . افتادن ملاز بچه : در دشتستان يك قطعه پنبه را با نخ به يك رس ( شاخه‌اى از خوشهء خرما كه دانه‌هاى خرما به آن وصل است ) بسته و آن را با پودر پوست انار به حلق بچه مىزنند و ملاز